RODZAJE WIRUSÓW

Wirusowe Zapalenie Wątroby potocznie nazywane "żółtaczką" lub "żółtaczką zakaźną" to choroba wywoływana przez jeden z kilku obecnie znanych wirusów hepatotropowych czyli wirusów wyspecjalizowanych w atakowaniu komórek wątroby - hepatocytów. Obecnie znane rodzaje wirusów odpowiedzialne za powodowanie wirusowego zapalenia wątroby określane są kolejnymi literami alfabetu począwszy od A. Otwarta lista wirusów atakujących wątrobę kończy się obecnie na G (z pominięciem F).

WZW A

Zakażenie następuje poprzez spożycie zanieczyszczonej wirusami wody pitnej, oraz surowych pokarmów w niej mytych. Zachorowaniu sprzyja bliski kontakt z osobami zakażonymi we wczesnym, bezobjawowym okresie choroby, gdy zakażony nie jest jeszcze świadomy infekcji.
Tak, wzw A może być poważną chorobą - zwłaszcza u dorosłych. Ponad 40% pacjentów w wieku powyżej 40 roku życia wymaga hospitalizacji. U około 10-20% pacjentów, po początkowej poprawie obserwuje się nawrót choroby. Objawy choroby mogą utrzymywać się, nawet do 6 miesięcy. Osoby z ostrym wzw A i współistniejącym przewlekłym schorzeniem wątroby mają większe ryzyko wystąpienia ciężkiego, zagrażającego życiu uszkodzenia wątroby.


WZW B

Wirusy wnikają do organizmu człowieka wraz z zakażoną krwią lub innymi płynami ustrojowymi. Do zakażenia może dochodzić podczas zabiegów medycznych i niemedycznych np. w salonie kosmetycznym lub fryzjerskim. Do zakażenia może dojść również podczas stosunków płciowych.
Tak, jest to jedna z najpoważniejszych chorób zakaźnych. Około 10% dorosłych osób, które zachorowały na wzw B staje się przewlekłymi nosicielami wirusa. W Polsce żyje około 500 000 nosicieli wirusa wzw B. Pacjenci Ci mogą być źródłem zakażenia innych osób. Najpoważniejszymi powikłaniami są: marskość wątroby z jej groźnymi powikłaniami (np.: wodobrzusze, często śmiertelne krwotoki z żylaków przełyku i inne) oraz rozwój raka tego narządu. Wówczas jedyną szansą na przeżycie jest przeszczepienie wątroby. Szacuje się, że w Polsce co roku umiera na raka wątroby około 2000 osób, a z powodu marskości około 6000 chorych.
Skuteczną metodą zapobiegania jest szczepienie ochronne, a przy zastosowaniu nowoczesnych preparatów dostępnych już w naszym kraju możliwe jest równoczesne szczepienie przeciwko WZW typu A i B.

WZW C

Wirusowe zapalenie wątroby typu C (hepatitis C, WZW C) jest chorobą zakaźną cechującą się rozlanym, nieropnym uszkodzeniem wątroby, spowodowaną zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV). Wyróżnia się 6 genotypów wirusa i kilkanaście podtypów, z których najbardziej rozpowszechniony jest podtyp 1a będący przyczyną około 60% wszystkich zachorowań.
Nosicielstwo wirusa stwierdza się u ponad 80% zakażonych a u 40-90% chorych choroba przechodzi w stan przewlekły. HCV jest wirusem powiązanym z pierwotnym rakiem wątroby, którego powstanie jest związane z poprzedzającym rozwojem marskości wątroby.

Drogi zakażenia wirusem HCV:
- przez przetoczenia krwi i produkty krwiopochodne,
- w wyniku naruszenia ciągłości tkanek w związku z zabiegami medycznymi,
- w czasie hemodializ,
- okołoporodowo w czasie porodu,
- drogą płciową,
- drogą nieznaną tzw. sporadyczne WZW typu B

WZW typu C może przebiegać z objawami żółtaczki lub co często spotyka się u dzieci bez tych objawów. Ostre zapalenie wątroby może przebiegać bezobjawowo.

WZW C

Występuje głównie w basenie Morza Śródziemnego; w Polsce zakażenie HDV rozpoznawane jest sporadycznie, nawet w grupie narkomanów stosujących dożylne środki odurzające.
Poprzez przetoczenie krwi i inne kontakty z krwią; do zakażenia dojść może także u fryzjera, podczas tatuażu, akupunktury, itp.; szczególnie narażone są osoby stosujące narkotyki drogą dożylną.
Konieczne jest współistnienie zakażenia wirusem B.
Przebieg choroby i możliwe skutki / powikłania:

- W przypadku jednoczasowego równoczesnego zakażenia HBV i HDV (tzw. koinfekcja) dochodzi do WZW o szczególnie ciężkim przebiegu, jednak często kończącego się wyzdrowieniem i eliminacją obu wirusów
- W przypadku zakażenia HDV u osoby uprzednio przewlekle zakażonej HBV (tzw. superinfekcja) dochodzi do istotnego zaostrzenia się przewlekłego zapalenia wątroby
Zapobieganie - profilaktyka nieswoista:

O ile to tylko możliwe należy stosować sprzęt jednorazowy, a sterylizację przedmiotów wielorazowego użytku przeprowadzać w autoklawie. Szczegółowe przepisy dotyczące zapobiegania zakażeniom szpitalnym, posiadają wszystkie placówki służby zdrowia i są one zobowiązane do rygorystycznego przestrzegania ich. Obowiązkowym badaniom mającym na celu wykrycie osób zakażonych podlegają dawcy krwi, tkanek i narządów oraz kobiety w ciąży. Należy unikać stosowania narkotyków dożylnych oraz przypadkowych niechronionych kontaktów seksualnych.

WZW E

Występowanie: Azja Południowo-Wschodnia; jak dotąd w Polsce nie stwierdzono występowania zakażeń HEV.
Zakazic można się prawie wyłącznie droga pokarmowa, poprzez spożycie wody, mleka, owoców, małży skażonych kałem osoby chorej. Inne drogi zakażenia (np. przetoczenie krwi) stanowią wybitną rzadkość.
Przebieg choroby i możliwe skutki / powikłania:

- U większości zakażonych łagodny lub zupełnie bezobjawowy (szczególnie u dzieci)
- Stosunkowo ciężej chorują osoby dorosłe
- Nie powoduje nosicielstwa
- Nie występują przewlekłe powikłania ani odległe następstwa
- Zwraca uwagę wysoki odsetek zgonów u kobiet w ciąży

Zapobieganie - profilaktyka nieswoista:

- mycie rąk oraz stosowanie pozostałych podstawowych zasad higieny osobistej
- spożywanie przegotowanej wody pitnej oraz mleka i innych produktów spożywczych po przegotowaniu lub pasteryzacji
- rygorystyczny nadzór sanitarno-epidemiologiczny nad ujęciami wody, mleczarniami i innymi zakładami przemysłu spożywczego, punktami zbiorowego żywienia itp